Aby wyjść na przeciw takim pytaniom i spróbować skrócić czas niezbędny na przeglądanie internetu, szukanie na mapach lub informacji u innych ludzi na miejscu, postaram się poniżej wymienić te miejsca, które znamy i są stosunkowo niedaleko lub nieco dalej od Krzywego Zakątka. Zdaję sobie jednak przy tym sprawę, że oczekiwania i gusta ludzi są różne, dlatego więc nawet nie będę próbował dopasować propozycji, a sam wybór oraz ocenę końcową zostawiam samym gościom. Zobaczcie, jakie macie możliwości i wybór, sprawdźcie strony i zadecydujcie sami, gdzie się udać.

Listę podzieliłem na dwie części. Pierwsza to miejsca, do których można dotrzeć z Krzywego Zakątka, na pieszo. W drugiej zaś części przedstawię miejsca, gdzie aby dotrzeć, trzeba skorzystać z samochodu.

Bieszczady mają bardzo wiele ciekawych karczm, oberży i gościńców. Naprawdę jest w czym wybierać.
Dla ułatwienia zamieściłem pod każdą wymienioną knajpą link-pinezkę do maps.google oraz link do jej strony internetowej bądź fanpage’a.

Przed wyruszeniem o jednym pamiętajcie, aby sprawdzić, czy dzisiaj wybrana przez Was knajpa jest otwarta, jak również od której i do której godziny jest czynna. Jeżeli jest sezon letni to nie ma żadnego problemu, ale w przypadku okresów poza sezonem to już nie koniecznie. Część karczm po sezonie jest całkowicie zamykana lub prowadzi obsługę w ograniczonych godzinach. Zdarza się, że niektóre z nich są czasowo otwierane, ale wyłącznie w okresach np. długich weekendów, ferii zimowych. Przyjmijcie więc, że sezon Bieszczadzki zazwyczaj trwa od majówki do października. Wtedy zazwyczaj knajpy, gościńce, karczmy i zajazdy są otwarte. W innych porach roku najlepiej się upewnić przed wyruszeniem.

Gdzie można zjeść, ale z buta?

Wieś Krzywe za Cisną szczyci się zaściankowym spokojem, ciszą i jest taką wsią, jakie najbardziej lubię. Nie ma tutaj sklepów, restauracji, barów i innych komercji. To zaleta, którą można docenić, bo daje to, czego wielu ludzi szuka w Bieszczadach. Każdy jednak lubi dobrze zjeść i od czasu do czasu zajrzeć tam, gdzie kuszą zapachy wyszukanych dań i gdzie zaglądają ludzie o podobnych zainteresowaniach.

Z Krzywego Zakątka można dotrzeć w takie miejsca na piechotę, łącząc pożyteczny spacer z przyjemnością.

Najprościej i najszybciej można dotrzeć nad stawy, gdzie można zjeść świeżego pstrąga lub naprawdę niezłe potrawy z grilla oraz dziczyznę. Zachęcam gorąco wybrać się tam na pieszo, bo idzie się tam przyjemnie i zajmie to raptem 15 minut. Nie trzeba zabierać auta i jak ktoś lubi piwo nie trzeba sobie jego odmawiać.

Aby dojść nad stawy w Krzywym należy zejść drogą do torów, gdzie jest stacja kolejki Krzywe, skręcić w lewo i przejść po torach w kierunku Cisnej około 200 m aż traficie na kierunkowskazy wskazujące zejścia do barów w dół (pierwszy kieruje do Baru Krywy Potok a nieco dalej jest zejście do baru u Karnasów).


Smażalnie znajdują się przy obwodnicy:

• Bar na stawach U Karnasów
  google: BarNaStawach , strona U Karnasów

Oba bary oferują własne łowiska i podają świeżego pstrąga smażonego, wędzonego lub grilowanego.

Jeżeli natomiast chcecie zjeść coś więcej obok Baru na stawach u Karnasów w roku 2019 uruchomiono nową knajpę, do której również można dojść tą samą drogą na pieszo:

Wilczy Kęs Grillownia
zjecie tutaj ryby wędzone i z grilla, mięsa, warzywa oraz specjał firmy czyli BURGERY. Są tutaj serwowane też lemoniady, piwa, kawy oraz znajdzie się też coś dla łasuchów.. ciasto, naleśniki i lody.
Google: WilczyKęs, fanpage fb @wilczykes

Kolejną miejscowością oferującą dużo miejsc do wyboru jest Cisna. Można tam dotrzeć w lato i również w zimę robiąc spacer przez stokówkę, którą opisałem we wpisie Stokówki – sekret Bieszczad a samą drogę z Krzywego do Cisnej opisałem we wpisie Idziemy na Jeleni Skok .
W skrócie do przejścia w jedną stronę jest bez mała 4 km, czyli około 1h spaceru, ale w obliczu piękna natury.

A oto propozycje w Cisnej.

Siekierezada – bar
miejsce legenda w Bieszczadach, tutaj trzeba zajrzeć, jeżeli chcecie poznać szczególną atmosferę zakapiorów i innych bieszczadników, którzy przez ostatnie 60 lat zapisali się w historii Bieszczad. Piwo jest, jedzenie też. Przyjdźcie, ale nie oczekujcie wykwintności, wyszukanych smaków, bo nie o to chodzi w tym miejscu. Tutaj chodzi o prawdziwie bieszczadzki klimat, którego nie znajdziecie w innych miejscach. Mieści się tutaj galeria sztuki.
Google: Siekierezada, Strona siekierezada.pl

Pod kudłatym Aniołem – oberża
bardzo fajna knajpa, gdzie można zjeść smacznie dobry posiłek, wypić piwo, wino lub kawkę w miłej atmosferze. Sporo regionalnych dań i nie tylko. Umiejscowiona na obrzeżach Cisnej przy wyjeździe w kierunku Baligrodu i Leska.
Google: KudłatyAnioł, strona kudlatyaniol.pl , przejrzyj menu

Polanka – kawiarnia
w Cisnej mamy też prawdziwą kawiarnię, gdzie napijemy się bardzo dobrej herbaty w szerokim wyborze, a także prawdziwej kawy z ekspresu, w tym również espresso :). Do tego mamy do wyboru całkiem spory wachlarz deserów – m.in. gofry, ciasta i lody.. A alternatywnie można zamówić też sałatki, placki i naleśniki. No i oczywiście piwo. Na fejsie w zdjęciach są fotografie menu.
Google: Polanka, fanpage fb bistro.polanka

U Karnasów – karczma
do wyboru jest również karczma rodziny Karnasów, mieszcząca się tuż za sklepem spożywczym „pod arkadami” przy drodze na Majdan. Można tutaj zawsze coś dla siebie znaleźć. Kuchnia oferuje tradycyjne dania polskie.
Google: uKarnasów, strona ukarnasow.pl/ , przejrzyj menu

Łemkowyna – karczma
obok Siekierezady mieści się karczma Łemkowyna specjalizująca się w łemkowskich potrawach regionalnych oraz mająca spory wybór piw regionalnych. Karczma czynna od godz. 9:00
Google: Łemkowyna, strona karczma-lemkowyna.pl

Troll – karczma
Najłatwiej można znaleźć w Cisnej karczmę Troll. Nie tylko z powodu, że jest położona w centrum Cisnej (przy głównym parkingu), ale również ze względu na swój specyficzny wygląd i ozdoby. Jest to duży, drewniany budynek z bala, ozdobiony rzeźbami różnych trolli, a spory dach karczmy jest wyłożony trawnikiem na skandynawską modę. Można tutaj co nieco zjeść i wypić kawę z ekspresu.
Google: Troll , strona bieszczadytroll.pl

Gdzie zjeść dobrze, ale już nieco dalej?

W przypadku, kiedy jest chęć na dobry posiłek, ale nie koniecznie poprzedzony pieszą wycieczką, trzeba wsiąść do samochodu. Tutaj przytoczę kilka miejsc, które rozciągają się od Krzywego po Wetlinę. Nie wymienię wszystkich, bo we wszystkich nie byłem, ale skupię się na tych, które znam.

Najbliższe karczmy znajdują się w sąsiedniej wsi Przysłup.

Biesisko – zajazd, oberża (Przysłup 2 km)
Do Biesiska z Krzywego Zakątka jest niespełna 2 km i to czyni jeden duży plus dla tego miejsca. Można tam dotrzeć bardzo szybko. Drugim plusem jest to, że oberża jest położona przy obwodnicy bieszczadzkiej, ale w mniej uczęszczanym miejscu, stąd zawsze można znaleźć tam wolne miejsce, nawet w okresie natężonego ruchu turystycznego. My od czasu do czasu udajemy się tam na pieszo. Można tam dotrzeć przez stokówkę (ok.3 km) albo szybciej, ale ruchliwą obwodnicą (1,5 km), co nie wszystkim może przypaść do gustu.
W Biesisku można zjeść kilka dobrych rzeczy i napić się piwa. Ostatnio gospodarze zajazdu kupili profesjonalny ekspres do kawy i muszę przyznać podają najlepsze espresso w znanych nam Bieszczadach. Dla mnie to dobry argument, aby tam częściej zaglądać. Na stronie zajazdu można znaleźć bieżący jadłospis.
Google: Biesisko, strona biesisko.com , przejrzyj menu.

Brzeziniak – karczma (Przysłup 3 km)
Duża karczma, w której można zjeść sporo regionalnych dań, wypić piwo. Są tutaj organizowane koncerty, jest ciekawa galeria. Karczma jest zlokalizowana przy ostatniej stacji kolejki bieszczadzkiej. Jest to często odwiedzane miejsce przez wycieczki obieżdzające bieszczady.
Z Krzywego Zakątka można tutaj dojść przez stokówkę (5 km) lub zimą na nartach biegowych wzdłuż torów, ale też można dojechać kolejką wąskotorową.
Google: Brzeziniak , strona karczmabrzeziniak.com

Kolejne propozycje znajdują się dalej, i pozostają w zasięgu jedynie auta. Warto jednak odwiedzić przynajmniej niektóre podczas pobytu w Bieszczadach.

Carpatia – karczma Hotelu Carpatia (Smerek 8,5 km)
Carpatia to karczma znajdująca się w jedynym w okolicy 4-gwiazdkowym, stylowym górskim hotelu. Oferuje bardzo dobre, wykwintne dania kuchni regionalnej, polskiej i europejskiej. Zaglądamy tam od czasu do czasu, jak chcemy odpocząć od tłustych dań bieszczadzkich. Karczma Carpatia czynna jest cały rok, ale otwarta od godz. 14:00.
Google: Carpatia, strona hotel-carpatia.pl/karczma/

Paweł Nie Całkiem Święty – karczma (Smerek 8,5 km)

Przyjemna karczma z bardzo smacznym jadłospisem. Jak sami piszą: kuchnia zapożyczająca wiele pomysłów z regionalnych potraw i twórczo je interpretująca – ale tego nie da się opisać – to trzeba spróbować. Karczma zbudowana z bali z etnicznym charakterem i regionalnie ubraną obsługą, jest bardzo chętnie odwiedzana. Przez to niekiedy ustawiają się tam kolejki do stolików. Jednak warto poczekać i pokosztować specjałów i nawet napić się gorzałki. Paweł jest również jedną z nielicznych karczm w Bieszczadach, które przez cały rok są otwarte.
Od 8:00 rano można zjeść tutaj pyszne śniadanie. Za jedną opłatą dostępne są specjały w formie bufetu. Ile dusza zapragnie.
Google: Paweł Nie … , strona pawelniecalkiemswiety.pl

Chata Wędrowca (Wetlina 11 km)
Miejsce prawie kultowe, które powinien odwiedzić każdy w Bieszczadach. Chata Wędrowca słynie ze świetnej kuchni nagrodzonej Czapką Kucharską prestiżowego przewodnika kulinarnego Gault&Millau, najważniejszego na świecie obok przewodnika Michelin. Specjalnością Chaty, i w zasadzie jedyną stałą pozycją, jest Naleśnik Gigant z Jagodami® certyfikowany jako Bieszczadzki Produkt Lokalny.

Oprócz tego Chata oferuje szeroki wybór regionalnych piw polskich i słowackich, również z beczki. Ciekawy wystrój wnętrza i miła obsługa. W sezonie można często natknąć się na kolejki do stolików, ale warto poczekać. Na terenie Chaty jest prowadzony sklepik z własnymi pamiątkami. Można kupić piwa polskie i słowackie oraz wina z podkarpackich winnic. Chata jest czynna tylko 6 miesięcy w roku od majówki do października i otwierana jest około południa.
Google: ChataWędrowca , strona chatawedrowca.pl

Stare Sioło – gościniec (Wetlina 11 km)
Kawa, wino i Jazz …
Obok Chaty Wędrowca znajduje się gościniec Stare Sioło serwujący bardzo dobrą kuchnię regionalną. Część potraw jest przyrządzana na miejscu przy gościach. Szeroki wybór piw regionalnych oraz obszerna piwniczka win z całego świata. Gościniec słynie z zamiłowania do Jazzu. Są tutaj organizowane na stałe koncerty jazzowe przy kameralnej publiczności.
Google: StareSioło , strona staresiolo.com , przejrzyj menu

To naszym zdaniem najciekawsze propozycje w niedalekiej okolicy Krzywego Zakątka. Wybór i ocenę zostawiamy gościom. Zawsze warto wybrać się na posiłek lub kawkę do nie jednej a kilku z tych knajpek.

Zapraszamy!

Artykuł Gdzie można zjeść w pobliżu i nie tylko? pochodzi z serwisu Krzywy Zakątek.

Niestety od 2022 roku pod torami między Krzywym a Przysłupem osunęła się ziemia i zrobiło osuwisko. Kolejka chwilowo jest zamknięta na linii Majdan-Przysłup.

To co mocno wyróżnia wieś Krzywe za Cisną od innych miejscowości w Bieszczadach to niewątpliwie możliwość dojechania tutaj prawdziwą kolejką bieszczadzką. Niewielu z naszych gości zdawało sobie sprawę, że można w Krzywym wsiąść do pociągu i pojechać do Dołżycy, Cisnej, czy na Majdan.

Krzywy Zakątek od tej pory będzie prowadził i aktualizował rozkład jazdy Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej, szczególnie w zakresie przystanku kolejki na stacji Krzywe za Cisną.

Stacja Krzywe za Cisną
Przyjazdy i Odjazdy – lato 2018

Przykładowo, jeżeli chcecie się wybrać do Cisnej i z powrotem, to nie ma żadnego problemu. Pociąg zatrzymuje się na stacji Krzywe o 11.35 (na żądanie) i dojeżdża do Cisnej o 12.05, a powrót z Cisnej jest o 13.45 i pociąg zatrzymuje się na żądanie w Krzywym o 14.15.

Uwaga! Na stacji Krzywe kolejka zatrzymuje się na żądanie, więc trzeba być trochę wcześniej. Wsiada się przeważnie do ostatniego wagonu z oknami. Koszt przejazdu to 5 zł za każdą przejechaną stację np. dojazd do Cisnej, która jest na drugim przystanku to 2 x 5 zł, czyli 1o zł. 

Można sobie uprzyjemnić wyjście na wycieczkę i podjechać kolejką do Dołżycy, Cisnej, czy Majdanu. Wszystkie te miejscowości oferują atrakcyjne trasy, które są w sam raz dla każdego. Przykładowo:

• Dołżyca – wycieczka czarnym szlakiem na Łopiennik 1069 m n.p.m.
• Cisna – fajna wycieczka na Wysoki Dział i szczyt Wołosań 1071 m n.p.m.

W lato tzn. w lipcu i sierpniu kolejka kursuje codziennie. Natomiast w maju, czerwcu oraz we wrześniu i październiku kolejka kursuje wyłącznie w weekendy.

Artykuł Stacja Krzywe za Cisną pochodzi z serwisu Krzywy Zakątek.

Skąd się wzięły stokówki?

W Bieszczadach, w ich różnych częściach, istnieje dość gęsta sieć dróg zwanych stokówkami. Kiedyś część z nich była zbudowana, jako trakty dla kolei wąskotorowej, a inna część jako drogi wywozu drewna z lasu.

Są to drogi w średnim, dobrym, a nawet w bardzo dobrym stanie, asfaltowe bądź szutrowe, ale dobrze utwardzone. Wiele tych dróg biegnie przez najciekawsze przyrodniczo rejony Bieszczadów – Bieszczadzki Park Narodowy, Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Doliny Sanu i w pobliżu rezerwatów przyrody.

Dlaczego stokówki są tak atrakcyjne?

Ponieważ biegnąc wysoko, pod samymi szczytami bieszczadzkich gór i będąc niedostępne dla ruchu samochodowego, ciągną się często dziesiątkami kilometrów wśród ciszy i spokoju, z pięknymi widokami na połoniny, wijąc się niezliczonymi zakrętami przez dużą liczbę mostków i wiaduktów nad strumykami.

To idealne miejsce, aby o każdej porze dnia:

• Biegać na długie lub krótkie dystanse, ciesząc się przy tym ciszą i kontaktem z naturą,
  Nie ma to jak poranny wyskok z domku na stokówkę!
• Jeździć na rowerze, pokonując w ciszy i spokoju duże dystanse,
  Od niedawna na stokówkach są wyznaczane szlaki rowerowe. Są one nieporównywalnie lepszą alternatywą dla niebezpiecznej jazdy rowerem po wąskiej obwodnicy bieszczadzkiej,
• Wędrować, penetrując nieznane części Bieszczad poza często uczęszczanymi szlakami. To bardzo miła odmiana, szczególnie w okresach, kiedy natężenie turystów jest dość znaczne (majówka, wakacje) lub kiedy chcemy po prostu miło pospacerować z rodziną lub odpocząć po forsownych rajdach,
• Biegać lub maszerować na nartach biegowych w zimie.
  Sami ostatnio uczyliśmy się biegać na biegówkach. Bieszczady mają naturalną zaletę dla uprawiania tego sportu,
• Robiąc wypady na grzybobranie,
• Jeździć konno np. zapisując się na rajdy w okolicznych stadninach (dla umiejących już jeździć konno).

Ze stokówek można korzystać o każdej porze roku – w lato, na wiosnę i na jesieni oraz bez problemu w słoneczne, zimowe dni.

Stokówka przy Krzywym Zakątku

Ze wsi Krzywe można wejść na stokówkę biegnącą z Majdanu, gdzie jest główna stacja kolejki wąskotorowej, która przepięknie wije się pod szczytami Różki, Małego Jasła, Szczawnika i Jasła, w dole pozostawiając wsie Krzywe, Przysłup, oraz Strzebowiska, aby zejść w dół w kierunku Kalnicy. Przy czym można przedłużyć podróż przechodząc na inne drogi bądź szlaki, które biegną jeszcze dalej. Może więc nie starczyć dnia, żeby przejść taką trasę. 🙂

Stokówką tą biegła kiedyś, nieistniejąca dzisiaj, linia osobowo-towarowa kolejki wąskotorowej zbudowanej w latach 1900 – 1904 (linia Majdan-Kalnica). Z tego powodu bardzo łagodnie pnie się do góry z Majdanu, dalej biegnie dość poziomo, by na końcu lekko opadać w kierunku Kalnicy. Długość tej stokówki to szacunkowo około 18 km.

Aby dostać się na stokówkę z Krzywego Zakątka należy iść asfaltową drogą w górę wsi Krzywe, do samego jej końca i ostatni odcinek, za ostatnim domem we wsi, pokonać leśną drogą do góry, która wychodzi bezpośrednio na samą stokówkę.

Pamiętaj! Należy zapamiętać, w którym miejscu jest zejście ze stokówki do wsi Krzywe, aby trafić z powrotem, skąd przyszliście. 

W ten sposób możecie zostawić samochód w Krzywym Zakątku i wybrać się pieszo na kilka wypraw bezpośrednio ze wsi Krzywe, nie wychodząc/nie wyjeżdżając na ruchliwą obwodnicę bieszczadzką. Sami wybierzcie, co Wam odpowiada najbardziej.

Propozycje wykorzystania stokówki, na szybko:

•  Wycieczka do Cisnej,
  ok. 4 km, czyli godzinny spacer w jedną stronę, pobyt w Cisnej 1-2h i powrót, to na 3-4h spokojna lekka wyprawa rodzinna.
• Wycieczka do Przysłupia,
  ok. 2,5 km w jedną stronę (0,5h spaceru), np. w niedzielę na mszę świętą o 9.30 w małym kościółku lub na obiad do karczmy Brzeziniak
• Wycieczka do Strzebowisk,
  ok. 4 km w jedną stronę (1h marszu) – schodząc ze stokówki w kierunku wsi Strzebowiska warto zatrzymać się na najwyżej położonych łąkach wsi, aby podziwiać przepiękne widoki na najwyższe bieszczadzkie szczyty.

Bardziej zorganizowane wyprawy stokówką to:

• Wyprawa Krzywe – Majdan – Kolej wąskotorowa – Przysłup – Krzywe
  Wychodzimy rano do Majdanu za Cisną a wracamy kolejką wąskotorową z alternatywą powrotu wysiadając z kolejki na stacji w Krzywym lub jadąc dalej do stacji Przysłup przy karczmie Brzeziniak i powrót stokówką do Krzywego (wyprawę opiszę wkrótce w oddzielnym wpisie na stronie),
• Wyprawa na wieżę widokową Jeleni Skok znajdującą się na górze Mohnaczka (777 m. Npm)
  Z wieży rozpościera się przepiękny widok na wieś Krzywe i pasmo wysokich Bieszczad (wycieczka została opisana w osobnym wpisie – czytaj tutaj),
• Wyprawa na Małe Jasło i Jasło a może dalej na Okrąglik
  Wycieczka z większym wyzwaniem orientacyjnym, ponieważ wymaga zejścia ze stokówki na wysokości wsi Przysłup i wspięcia się przecinkami leśnymi do czerwonego szlaku pod samym szczytem Małego Jasła biegnącego grzbietem pasma górskiego na Jasło i Okrąglik.

Zachęcamy do prześledzenia map i sposobów wykorzystania stokówki. To prawdziwa lokalna atrakcja, którą docenią wszyscy nasi goście, zarówno wybierający się na spokojne rodzinnie wyprawy, jak i ci którzy przyjeżdżając do Krzywego Zakątka, nie chcą zaniechać sportowego treningu na świeżym powietrzu.

Stokówki to prawdziwy sekret Bieszczad – sprawdźcie zresztą sami wychodząc z Krzywego Zakątka. 🙂

♦RM

Artykuł Stokówki – sekret Bieszczad! pochodzi z serwisu Krzywy Zakątek.

Kto słyszał to już zna, ale kto nie wie skąd się wzięły Bieszczady niech posłucha bajki. Bajka jest wspaniałą okazją, aby wieczorem, pod rozgwieżdżonym bieszczadzkim niebem, może przy ognisku lub do snu opowiedzieć dzieciom historię o diabłach Biesie i Czadach oraz o dzielnym Sanie. Każdy może spróbować nadać odrobinę magii podczas wypoczynku w Bieszczadach. I nie koniecznie trzeba mieć do tego dzieci.

Bies i Czady

Bardzo dawno temu, w krainie pełnej gór, lasów i połonin mieszkał niesamowity stwór Zły Bies. Wyglądał on jak człowiek, ale był od niego większy, w dodatku posiadał rogi i ogromne, nietoperzowe skrzydła. Zły Bies nie chciał się swoją ziemią z nikim dzielić i zazdrośnie chronił granic własnej krainy. Nie pozwalał na niej zatrzymywać się ani kupcom, ani pasterzom.

Pewnego dnia do krainy Złego Biesa przywędrowało obce plemię, którego przewodnikiem był silny i mądry San. Nowa kraina spodobała się towarzyszom Sana, postanowili więc oni założyć tutaj swoją siedzibę. Nad największą rzeką krainy wybudowano chaty i zaczęto uprawiać ziemię. To bardzo nie spodobało się Biesowi, który jak tylko mógł, uprzykrzał życie nieproszonym gościom. W miejscu, gdzie ludzie wykarczowali las, Bies sadził nowe drzewa.

Tam, gdzie ludzie zakładali pola uprawne, Bies wpuszczał dzikie zwierzęta, żeby niszczyły wszystkie zbiory. Do zagród z owcami wprowadzał wilki. Jego złośliwości mocno dawały się ludziom we znaki, ale San tak bardzo ukochał nowy dom, że nie chciał go już opuszczać i zachęcał swoich towarzyszy do pozostania na tej ziemi. Bies widząc upór ludzi, wyczarował sobie do pomocy Czadów, równie złośliwych jak on sam.

Czadów było tyle, ile starych drzew w lesie, a wszystkie one, pokraczne i psotne, dokuczały ludziom z całych sił. Czady niszczyły zboże, rozganiały bydło pasące się na połoninach, straszyły małe dzieci, budziły ludzi śpiących po ciężkiej pracy, chowały gospodarzom narzędzia, dosypywały piasku do jedzenia. Ich złośliwości były tak liczne i tak dokuczliwe, że życie mieszkańców krainy stawało się nie do zniesienia.

Ale dzielny San postanowił pokonać złe siły i zapewnić swojemu plemieniu dobre życie. Pewnego dnia, gdy San pracował w lesie z innymi drwalami, po ścięciu drzewa usłyszał krzyki i jęki. Kiedy San zajrzał pod zwalone drzewo zobaczył tak niewielkiego Czada, przygniecionego pniem, który zaczął błagać Sana o darowanie mu życia.

San uwolnił więc Czada, a ten wyznał mu, że i on, i jego bracia, wcale nie chcą czynić ludziom zła, muszą się jednak słuchać Biesa, który ich powołał do życia. Czad, widząc że ludzie nie są wcale tacy źli, obiecał Sanowi, że nie będzie już dokuczał ludziom, ale zacznie im pomagać. Przyrzekł też, że jako najstarszy Czad w rodzinie będzie namawiał swoich braci do pomocy ludziom.

Od tej pory Czady przestały być złośliwe dla mieszkańców krainy i pomagały im jak tylko umiały. Pilnowały domów, bawiły dzieci, pokazywały drogę zagubionym wędrowcom, pomagały rąbać drwa do pieca, rozweselały strapionych ludzi. W zamian za ich życzliwą pomoc ludzie dzielili się z Czadami mlekiem i nie żałowali im dobrego słowa. Ta sielanka oczywiście nie spodobała się Złemu Biesowi, który nie mógł znieść tego, że jego sprzymierzeńcy nagle przestali słuchać rozkazów. Zebrał więc Bies wszystkich Czadów i zapowiedział im, że jeśli dalej będą tak przyjaźnić się z ludźmi to zginą. Na Czady spadł blady strach i natychmiast udały się one do Sana o poradę. Czady nie chciały znowu skłócić się z ludźmi, ale i nie chciały zginąć, więc podczas narady zdradziły sposób, w jaki można by było raz na zawsze pokonać Złego.

Biesa mógł pokonać tylko najsilniejszy człowiek i mógł to zrobić tylko wczesnym rankiem, kiedy Bies odpina magiczne skrzydła i kąpie się w rzece, pozbawiony jakiejkolwiek czarodziejskiej mocy. Ale nawet wtedy Bies jest silniejszy od jakiegokolwiek człowieka. Mimo tego San postanowił, że będzie o świcie walczył z Biesem. Gdy San wyzwał bestię na pojedynek, Bies nawet nie sięgnął po swoje skrzydła, tylko od razu ruszył do walki z człowiekiem.

San i Bies walczyli ze sobą przez cały dzień, ale po Złym nie widać było żadnego zmęczenia. San z każdą godziną tracił siły, ale nie poddawał się. Widząc jego upór i siłę, Bies przeraził się, że może przegrać tą walkę i postanowił skorzystać ze swojej czarodziejskiej mocy. Gdy jednak sięgnął po swoje magiczne skrzydła, stary Czad, któremu San uratował życie, szybko wyrzucił skrzydła do rzeki. Cała moc skrzydeł przeszła na wody rzeki, która nagle zmętniała, wzburzyła się i porwała obu walczących ze sobą przeciwników.

Bies nie potrafił pływać, więc rzucany falami w końcu zatonął. Niestety, nie uratował się także San, który był już zbyt mocno wymęczony walką z Biesem. Następnego dnia wzburzone wody rzeki opadły i ludzie znaleźli na dnie ciała Sana i Biesa, splecione ze sobą w śmiertelnym uścisku. Aby uczcić odwagę i waleczność swojego wodza, osadnicy nazwali rzekę Sanem, od imienia dzielnego pogromcy Biesa – w ten sposób San już na zawsze pozostał na ziemi, którą tak bardzo pokochał. Natomiast góry, które przecinała rzeka, ludzie nazwali Bies-Czadami, od złego władcy i jego psotnych duszków. Wesołe Czady podobno żyją w górach do dzisiaj, chowając się w dziuplach starych drzew. Czady czuwają nad pięknymi górami i Sanem, a na wędrowców rzucają urok, tak że nikt, kto choć raz odwiedził tą krainę, nie zapomni jej niezwykłego piękna.

Może dlatego często zachwycając się nad czymś mówimy „Ale czadowo!”, prawdziwie bieszczadzki zwrot. 😉

Źródło: portal www.polskatradycja.pl, znalezione dzięki znajomej @jolantakozicka

Artykuł Skąd się wzięły Bieszczady? pochodzi z serwisu Krzywy Zakątek.